Tanzania werkgroep

Op de helft. Ook op schema?
In 2000 spraken de regeringsleiders van 189 landen met elkaar af dat vóór 2015 de grootste wereldproblemen aangepakt zouden worden. Dit heeft geresulteerd in de Millenniumdoelen: acht concrete en meetbare doelstellingen, waarvan elk jaar de voortgang wordt gemeten en internationaal wordt gerapporteerd. Hierbij wordt het jaar 1990 meestal als nulmeting genomen. Inmiddels zijn zeven-en-een-half jaar verstreken; Tanzania heeft nog even zoveel jaren om de doelstellingen te verwezenlijken. Wat zijn de resultaten tot nu toe? Is het land inderdaad op de helft?

De Millenniumdoelen in Tanzania
Volgens geograaf en journalist Nico Kussendrager boekt Tanzania vooruitgang in het verwezenlijken van (enkele) millenniumdoelen. Het land oogst internationaal veel respect over de manier waarop het met de doelen omgaat. Helaas werpen niet alle inspanningen de gewenste vruchten af.
Hier ga ik in op de acht doelen, en de vorderingen die er in Tanzania met ieder doel zijn gemaakt.

In 2015
… zijn extreme armoede en honger uitgebannen
Bij dit eerste doel zijn een paar kanttekeningen te plaatsen. Onder extreme armoede en honger wordt een inkomen van minder dan 1 dollar per dag verstaan. Er wordt gerekend vanaf het jaar 1990 – de bevolkingsgroei in de volgende jaren wordt niet meegerekend, terwijl het aantal armen en mensen die honger lijden wellicht in de tussentijd is gegroeid. Armoede is bovendien in werkelijkheid complexer; het gaat ook om macht, beslissingsrecht, bezit, zekerheid, welzijn. Zaken die in de 1 dollar per dag niet aan bod komen.
Vooralsnog lijkt Tanzania op de goede weg te zijn, maar het uitbannen van armoede en honger ligt nog niet in het verschiet. In 1990 leefde 39% van de mensen onder de armoedegrens, in 2001 was dat 36%. In 2005 was het inkomen per hoofd van de bevolking US$ 340 en kon slechts 33% van de bevolking volledig in zijn basisbehoeften voorzien.

…gaan alle jongens en meisjes naar school
Mocht het resultaat voor de eerste doelstelling nog weinig hoopvol stemmen, in de tweede doelstelling boekt Tanzania grote vooruitgang. Met zijn programma om kinderen gratis naar de basisschool te sturen, oogst het land veel lof. Inmiddels is het aantal schoolgaande kinderen tussen 2000 en 2007 verdubbeld van vier naar acht miljoen. In 1990 ging 52% van de kinderen naar school, in 2004 is dat al 91%. In het district Same gaat in 2005 zelfs 100% van de kinderen naar de basisschool! Doorstroming van de kinderen naar hoger onderwijs blijft helaas een probleem; slechts één op de vijftien basisschoolleerlingen gaat na de basisschool verder naar een vervolg opleiding.
 

…hebben mannen en vrouwen dezelfde rechten
Ook in de gelijkheid tussen meisjes en jongens in het basisonderwijs staat Tanzania er goed voor. In 2000 wordt gemeld dat het aandeel jongens en meisjes dat naar de basisschool gaat, nagenoeg gelijk is (resp. 79% en 77%).

…is kindersterfte sterk afgenomen

Het doel is dat de sterfte van kinderen onder de vijf jaar in 2015 met tweederde is afgenomen ten opzichte van 1990. Volgens gezondheidswerkers is dit doel voor Tanzania ‘hoogst onrealistisch’. De kindersterfte blijft erg hoog en er bestaat geen consensus over de cijfers. Het Tanzaniaans bureau van Statistiek houdt het op een sterfte van 112 per 1000 kinderen tussen 2000 en 2005. Unicef is pessimistischer; tussen 2000 en 2003 stierven volgens hen 165 per 1000 kinderen. Same is één van de districten met de laagste kindersterfte, in 2005 stierven 84 kinderen op 1000. In Rwangwa, één van de disctricten met de hoogste kindersterfte, is dit echter 250 per 1000 kinderen. Een schrikbarend hoog aantal.

… sterven er minder vouwen door zwangerschap
De moedersterfte zou in 2015 met driekwart teruggedrongen moeten zijn ten opzichte van 1990. Helaas is het aantal vrouwen dat als gevolg van een zwangerschap sterft, toegenomen. In 1990 stierven in Tanzania 529 vrouwen per 100.000 geboortes; in 2004 was dit aantal gestegen naar 578

…is de verspreiding van ziektes als aids en malaria gestopt
Echt betrouwbare cijfers over de verspreiding van ziektes zijn niet voorhanden. Wel wordt in verschillende rapporten een pessimistische visie geuit over de spreiding van Hiv/Aids in Tanzania. Naar schatting zijn 1,8 miljoen Tanzanianen ouder dan 15 jaar besmet met het virus;dat is 10% van de volwassen bevolking. Het geven van voorlichting over Aids en de verspreiding ervan blijft moeilijk, omdat er een groot taboe heerst op de ziekte. Het gebruik van medicijnen is vooralsnog geen succes; mensen hebben niet genoeg geld om de medicijnen goed in te nemen of durven thuis of op het werk niet te laten merken dat ze besmet zijn.

…leven meer mensen in een duurzaam leefmilieu
In 2015 moeten mensen in een duurzamer milieu leven, door het aantal mensen zonder toegang tot veilig drinkwater te halveren en duurzame ontwikkeling in het nationaal beleid te integreren. In Tanzania hebben sinds 1990 veel meer mensen toegang tot veilig drinkwater . In 2004 had 62% van de bevolking de beschikking over veilig drinkwater, tegen 46% in 1990. Er zijn echter grote verschillen tussen de disctricten. In 2005 heeft bijvoorbeeld 99% van de bevolking in Arusha toegang tot veilig drinkwater, terwijl het disctrict Sikonge maar 7% van de inwoners van schoon water kan voorzien.

…is er meer eerlijke handel, schuldenverlichting en hulp
Volgens Bert de Belder van de ontwikkelingsorgansiatie Intal belooft deze laatste millenniumdoelstelling ‘de ontwikkeling van een wereldwijd partnership voor ontwikkeling’. Dit wordt gerealiseerd door het beleid te baseren op principes van goed bestuur, ontwikkeling en armoedebestrijding; door een ‘open, voorspelbaar, niet discriminerend handelssysteem gebaseerd op regels’; door ‘het beschikbaar maken van betaalbare essentiële geneesmiddelen in de ontwikkelingslanden in samenwerking met de farmaceutische industrie’.
De plannen van de Tanzaniaanse president Kikwete vallen bij de donoren en investeerders in goede aarde. Dat heeft geresulteerd in een memorandum, ondertekend door twaalf bilaterale en multilaterale donoren, om hun hulpinspanningen te coördineren in een ‘gemeenschappelijke hulpstrategie’. Sinds 2001 is de schuldenlast van Tanzania aanzienlijk lager geworden door forse kwijtscheldingen. Tegelijkertijd is de hoeveelheid buitenlandse hulp die Tanzania jaarlijks ontvangt toegenomen van US$ 29 per hoofd van de bevolking naar US$39 in 2005. Onder andere hierdoor zijn de uitgaven aan onderwijs en gezondheidszorg verdrievoudigd en de uitgaven aan water verviervoudigd.

Nog een lange weg te gaan
Hoewel Tanzania op enkele punten goede vooruitgang boekt, is het algemene beeld niet positief. Volgens het Jubilee landenpaper heeft Tanzania tussen 2005 en 2015 gemiddeld US$ 2,5 miljard per jaar nodig om de millenniumdoelen te kunnen halen. Helaas stellen de verstrekkers van leningen de armoedebestrijding niet voorop en is kwijtschelding gekoppeld aan schadelijke voorwaarden.
Een hoopvol signaal is dat Same voor wat betreft de millenniumdoelen over onderwijs en water laat zien op de goede weg te zijn. Maar om ook de andere doelen te behalen, moet er nog veel gebeuren. Hopelijk weet de actieve inzet van de Tanzaniaanse overheid en president Kikwete het halen van de doelen de komende jaren een stap dichterbij te brengen.
Susan Albers